ستادی که آینهاش را گم کردمصلی فقط برای چند ساعت جمعه نیست؛ این ظرفیت عمومی در خدمت مردم قرار گیردآسیبهای اجتماعی با هشدار درمان نمیشوند؛ فریدونکنار نقشه راه میخواهدجوانان در قاب تصاویر؛ سهم نسل جدید از تصمیمگیریهای فرهنگی فریدونکنار چیست؟روایت عاشورا در مسیر نجف تا کربلا با نمایش «در آغوش خورشید»منتقد دلسوز، دشمن نیست؛ نقدپذیری حلقه مفقوده نماز جمعهتریبون نماز جمعه؛ صدای مسائل واقعی فریدونکنار یا بازتاب موضوعات کلی؟«مروارید سبز شالیزار، جهیزیهی دخترانِ مهتاب»
نام «مصلی» برای بسیاری از مردم با صبح جمعه، خطبهها، صفوف نمازگزاران و برنامههای مناسبتی پیوند خورده است؛ اما آیا ظرفیت مصلی باید تنها به چند ساعت برگزاری نماز جمعه و تعدادی مراسم مذهبی و رسمی محدود بماند؟
در شهری که با کمبود فضاهای فرهنگی عمومی، محدودیت امکانات جوانان، مشکلات خانوادهها، نیاز به خدمات مشاورهای، دغدغههای اجتماعی و فاصله روزافزون بخشی از نسل جدید با نهادهای رسمی روبهروست، مصلی میتواند بسیار فراتر از محل برگزاری یک مراسم هفتگی عمل کند.
مصلی قدس فریدونکنار میتواند در طول هفته، خانه گفتوگوی مردم، مرکز فعالیت نوجوانان، محل ارائه خدمات عمومی، پایگاه مشاوره خانواده، میزبان نشستهای فرهنگی و فضایی برای شنیدهشدن مطالبات شهروندان باشد.
پنجم مرداد، روز نماز جمعه، فرصت مناسبی است تا از مسئولان نهاد امامت جمعه و ستاد نماز جمعه شهرستان پرسیده شود:
مصلی قدس فریدونکنار در طول یک سال گذشته، علاوه بر اقامه نماز جمعه و برگزاری مراسمهای رسمی، چه میزان در خدمت نیازهای فرهنگی، اجتماعی و عمومی مردم قرار گرفته است؟
در آرشیو عمومی کانال رسمی نهاد امامت جمعه فریدونکنار، نمونههایی از استفاده اجتماعی از فضای نماز جمعه دیده میشود.
در نماز جمعه ۲۹ تیر ۱۴۰۳، میز خدمت تأمین اجتماعی و خدمات پزشکی برای نمازگزاران برگزار شده است. همچنین حضور کودکان و نوجوانان در همان مراسم بهصورت تصویری بازتاب یافته است. چند روز بعد نیز سه دانشآموز فریدونکناری که در مسابقات جهانی رباتیک افتخارآفرینی کرده بودند، در نماز جمعه مورد تجلیل قرار گرفتند.
در نهم شهریور ۱۴۰۳ نیز به مناسبت هفته دولت، میز خدمتی با حضور ادارات زیرمجموعه دولت در مصلی قدس برپا شد. کانال رسمی دفتر امام جمعه این برنامه را با عنوان «خدمت جمعه» منتشر کرده است.
این برنامهها قابل تقدیرند. حضور دستگاههای خدماترسان در کنار مردم، ارائه برخی خدمات پزشکی، توجه به کودکان و تقدیر از دانشآموزان موفق، نمونههایی از استفاده اجتماعی از ظرفیت نماز جمعهاند.
اما پرسش این است که آیا چنین برنامههایی بخشی از یک تقویم دائمی، منظم و قابل ارزیابیاند یا بیشتر در مناسبتهایی مانند هفته دولت و برنامههای خاص برگزار میشوند؟
آیا «خدمت جمعه» به برنامهای مستمر تبدیل شده است؟
آیا مردم میدانند هر هفته یا هر ماه کدام اداره در مصلی پاسخگوی آنان خواهد بود؟
آیا نتیجه درخواستهای ثبتشده در میزهای خدمت پیگیری و منتشر میشود؟
آیا خانوادهها، نوجوانان، جوانان، سالمندان، افراد دارای معلولیت و اقشار کمبرخوردار نیز در طول هفته امکان استفاده از ظرفیت مصلی را دارند؟
وجود چند نمونه مثبت، دلیل کافی برای رضایت از وضع موجود نیست؛ بلکه نشان میدهد چنین ظرفیتی وجود دارد و میتوان آن را بسیار گستردهتر، منظمتر و اثرگذارتر به کار گرفت.
برگزاری میز خدمت در مصلی اقدامی مناسب است؛ زیرا شهروندان میتوانند بدون مراجعه جداگانه به چند اداره، مسائل خود را با مسئولان در میان بگذارند.
اما خدمت واقعی با گرفتن نامه، ثبت درخواست یا گفتوگوی چنددقیقهای پایان نمییابد.
باید مشخص شود:
چند نفر به میز خدمت مراجعه کردند؟
چه تعداد درخواست ثبت شد؟
موضوع اصلی درخواستها چه بود؟
هر درخواست به کدام دستگاه ارجاع شد؟
چند مورد به نتیجه رسید؟
چه تعداد همچنان در حال پیگیری است؟
و کدام دستگاه در پاسخگویی تأخیر کرده است؟
در گزارش منتشرشده از میز خدمت نهم شهریور، بر برپایی برنامه و حضور ادارات تأکید شده است، اما از نتیجه درخواستهای مردم، تعداد پروندههای ثبتشده و میزان حل مشکلات گزارشی در همان محتوای قابل مشاهده ارائه نشده است.
ممکن است پیگیریهایی انجام شده باشد که رسانهای نشده است؛ اما مردم تنها بر اساس اطلاعاتی میتوانند داوری کنند که در اختیارشان قرار میگیرد.
اگر نام یک برنامه «خدمت جمعه» است، مهمترین خبر آن نباید فقط برگزاری میز و حضور مدیران باشد؛ خبر اصلی باید تعداد مشکلات حلشده باشد.
ستاد نماز جمعه میتواند برای هر میز خدمت، یک شماره پیگیری عمومی ایجاد کند و یک ماه بعد گزارش دهد چه تعداد از درخواستها به نتیجه رسیدهاند. در این صورت، مصلی به مکانی برای حل مسئله تبدیل میشود، نه صرفاً محل تحویل نامه و ثبت تصویر.
فضایی که با امکانات عمومی، حمایت دستگاهها، همراهی مردم و اعتبار نهاد نماز جمعه اداره میشود، نباید بیشتر روزهای هفته خاموش یا کماستفاده بماند.
مصلی میتواند هر روز هفته مأموریتی مشخص داشته باشد:
یک روز برای گفتوگوی جوانان؛
یک روز برای مشاوره خانواده؛
یک روز برای آموزش مهارتهای والدگری؛
یک روز برای پاسخگویی حقوقی و اداری؛
یک روز برای فعالیتهای فرهنگی کودکان؛
و یک روز برای نشست فعالان اجتماعی، هنرمندان و خبرنگاران.
این برنامهها نباید با هدف رقابت با اداره فرهنگ و ارشاد، بهزیستی، آموزشوپرورش، شهرداری یا دیگر نهادها برگزار شوند. مصلی میتواند بستری برای گردهمآوردن همین دستگاهها و رساندن خدمات آنان به مردم باشد.
اعتبار امام جمعه نیز میتواند موجب شود دستگاههایی که گاهی جداگانه و پراکنده فعالیت میکنند، در قالب برنامهای مشترک و منظم کنار یکدیگر قرار گیرند.
در این نگاه، مصلی تنها یک ساختمان نیست؛ یک زیرساخت اجتماعی است.
ساختمانی که تنها در چند ساعت مشخص استفاده شود، ظرفیت کالبدی خود را ارائه کرده است؛ اما مصلی زمانی رسالت کاملتری پیدا میکند که سرمایه اجتماعی، گفتوگو، آموزش و خدمت عمومی نیز تولید کند.
انتشار تصاویر حضور کودکان و نوجوانان در نماز جمعه میتواند نشاندهنده توجه رسانهای به این گروه باشد.
اما حضور کودک در مصلی زمانی پایدار میشود که برای او فضای مناسب، امن، جذاب و متناسب با سنش فراهم باشد.
کودک نمیتواند ساعتها مانند بزرگسال بنشیند و به برنامهای یکطرفه گوش دهد. نوجوان نیز با چند توصیه یا برنامه مناسبتی به نماز جمعه علاقهمند نمیشود.
آیا در مصلی فریدونکنار فضایی دائمی برای فعالیت کودکان وجود دارد؟
آیا مربیان آموزشدیده در زمان نماز جمعه با آنان کار میکنند؟
آیا کتاب، بازی فکری، قصهگویی، نقاشی و آموزش غیرمستقیم در اختیارشان قرار میگیرد؟
آیا نوجوانان میتوانند در تولید محتوا، رسانه، اجرای برنامه و طراحی فعالیتها نقش داشته باشند؟
آیا والدین میتوانند با آرامش در نماز شرکت کنند و مطمئن باشند کودک آنان در فضایی مناسب حضور دارد؟
ایجاد «باشگاه آدینه کودکان و نوجوانان» میتواند یکی از برنامههای دائمی مصلی باشد. اما این باشگاه نباید فقط برای سرگرمکردن کودکان هنگام نماز طراحی شود؛ بلکه باید فضایی برای رشد اجتماعی، خلاقیت، گفتوگو و ارتباط مثبت آنان با نهاد نماز جمعه باشد.
همچنین باید از نگاه ابزاری به کودکان پرهیز شود. انتشار تصویر حضور آنان یا دعوت به اجرای چند برنامه، بهتنهایی مشارکت محسوب نمیشود. کیفیت تجربهای که کودک از حضور در مصلی به دست میآورد، بسیار مهمتر از تعداد تصاویر منتشرشده است.
اگر قرار است نماز جمعه به نسل جدید نزدیک شود، مصلی باید فضایی امن برای گفتوگو با جوانان باشد.
نه فقط جوانان عضو تشکلهای رسمی، بلکه جوانانی که پرسش دارند، از عملکرد مسئولان ناراضیاند، با بخشی از برنامههای فرهنگی ارتباط برقرار نمیکنند یا حتی مدتی از محیطهای مذهبی فاصله گرفتهاند.
آیا مصلی آمادگی دارد میزبان گفتوگوی بیواسطه چنین جوانانی باشد؟
آیا آنان میتوانند درباره اشتغال، ازدواج، مهاجرت، نشاط اجتماعی، موسیقی، هنر، فضای مجازی، محدودیتهای فرهنگی و عملکرد مدیران پرسش کنند؟
آیا پاسخها صریح و بدون برچسبزنی خواهد بود؟
در آرشیو کانال، نمونهای از نشست صمیمی و پرسشوپاسخ امام جمعه با سربازان سپاه درباره مسائل اخلاقی و دینی منتشر شده است. این تجربه نشان میدهد برگزاری جلسه پرسشوپاسخ امکانپذیر است.
همین الگو میتواند بهصورت گستردهتر و با حضور گروههای متنوع جوانان اجرا شود؛ نه در قالب سخنرانی یکطرفه، بلکه بهعنوان گفتوگویی واقعی که در آن جوانان نیز حق طرح موضوع، نقد و درخواست پاسخ داشته باشند.
مصلی زمانی خانه جوانان است که جوان فقط برای پرکردن صفها یا اجرای برنامه دعوت نشود، بلکه بتواند در آن حرف بزند و اثر سخن خود را ببیند.
بسیاری از بحرانهای خانوادگی زمانی جدی میشوند که خانواده به خدمات مشاورهای قابل دسترس، ارزان و قابل اعتماد دسترسی ندارد.
هزینه مشاوره، نگرانی از انگ اجتماعی، ناشناختهبودن مراکز معتبر و ترس از افشای مسائل خصوصی، موجب میشود برخی خانوادهها تا رسیدن بحران به مرحله جدی از دریافت کمک خودداری کنند.
مصلی میتواند با همکاری بهزیستی، شبکه بهداشت، مراکز مشاوره معتبر، حقوقدانان و متخصصان خانواده، خدمات منظم و محرمانه ارائه کند.
این خدمات میتواند شامل مشاوره پیش از ازدواج، حل تعارض زوجین، آموزش والدگری، ارتباط با نوجوان، پیشگیری از اعتیاد، حمایت از سالمندان و راهنمایی حقوقی باشد.
البته این فعالیتها باید کاملاً تخصصی انجام شوند. هر فرد خوشبیان یا دارای عنوان فرهنگی، صلاحیت ارائه مشاوره روانشناختی یا خانوادگی ندارد.
نهاد امامت جمعه باید از اعتبار خود برای معرفی متخصصان دارای صلاحیت استفاده کند؛ نه آنکه مسائل پیچیده روانی و خانوادگی را صرفاً به توصیههای عمومی و اخلاقی تقلیل دهد.
همچنین باید آمار کلی و بدون اطلاعات هویتی از خدمات ارائهشده منتشر شود: چند نفر مراجعه کردهاند؟ چه نوع خدماتی ارائه شده؟ چند مورد برای پیگیری تخصصی ارجاع داده شده است؟
چنین گزارشی به مردم نشان میدهد که مصلی تنها درباره اهمیت خانواده سخن نمیگوید، بلکه برای حمایت عملی از خانواده نیز اقدامی مشخص انجام میدهد.
هنر، زبان مؤثر ارتباط با مردم و بهویژه نسل جوان است. اگر نهاد نماز جمعه بهدنبال تأثیرگذاری فرهنگی است، نمیتواند هنر را فقط به اجرای سرود، مداحی یا برنامههای مناسبتی محدود کند.
نمایشگاه کتاب، شب شعر، نمایشهای آموزشی، کارگاه داستاننویسی، نمایشگاه هنرهای تجسمی، نشست نقد کتاب، جشنواره تولید محتوای نوجوانان و نمایش آثار هنرمندان بومی میتواند در فضای مصلی برگزار شود.
البته استفاده فرهنگی از مصلی نباید به آثار و هنرمندان کاملاً همسو با نگاه مدیران محدود بماند. هنرمند صاحب اندیشه ممکن است نقد داشته باشد و مسائل جامعه را از زاویهای متفاوت ببیند.
هنری که فقط برای تأیید مدیران و تزئین مراسم به کار گرفته شود، کارکرد اجتماعی خود را از دست میدهد.
مصلی میتواند میان هنر متعهد، مسائل واقعی مردم و ارزشهای دینی پیوند ایجاد کند؛ اما این اتفاق زمانی رخ میدهد که هنرمند بهعنوان صاحب فکر دیده شود، نه نیروی اجرایی مراسم.
نمایش یک اثر درباره مشکلات کشاورزان، آسیبهای اجتماعی، محیطزیست، مهاجرت جوانان یا روابط خانوادگی میتواند گاه اثری عمیقتر از چند سخنرانی داشته باشد.
برپایی میز خدمت در هفته دولت اقدام مناسبی است، اما مردم در تمام طول سال مشکل دارند.
ناترازی برق، مشکلات تأمین اجتماعی، مسائل شهرداری، کشاورزی، راه، آب، اشتغال و خدمات درمانی تنها در هفته دولت یا مناسبتهای اداری وجود ندارند.
مصلی میتواند هر ماه میزبان یک جلسه پاسخگویی عمومی با یکی از مدیران شهرستان باشد.
مدیر مربوط پیش از حضور، گزارشی کوتاه از عملکرد دستگاه خود منتشر کند. مردم و خبرنگاران پرسشهایشان را مطرح کنند و وعدهها همراه با زمانبندی ثبت شوند. در جلسه بعد نیز نتیجه وعدههای گذشته بررسی شود.
این جلسات باید با میزهای تبلیغاتی تفاوت داشته باشند.
هدف، توزیع بروشور، گرفتن عکس و بیان خدمات کلی نیست. مدیر باید درباره مسائل حلنشده، شکایات مردم، تأخیر پروژهها و ضعفهای دستگاه خود پاسخ دهد.
امام جمعه نیز میتواند تضمین کند که پرسشهای جدی حذف نشوند و پاسخها در حد عبارات کلی باقی نمانند.
به این ترتیب، مصلی به محلی برای پاسخگوکردن مدیران تبدیل میشود؛ نه مکانی که مسئولان فقط در آن حضور یافته و مورد تقدیر قرار گیرند.
یکی از شاخصهای عمومیبودن یک فضا، میزان دسترسی گروههای مختلف به آن است.
آیا سالمندان بهراحتی میتوانند وارد مصلی شوند؟
آیا مسیر، سرویس بهداشتی و امکانات مناسب افراد دارای معلولیت فراهم است؟
آیا مادران دارای کودک خردسال فضای مناسبی دارند؟
آیا سیستم گرمایش، سرمایش و تهویه در وضعیت مطلوب قرار دارد؟
آیا امکانات ایمنی و برق ساختمان بهصورت منظم ارزیابی میشود؟
در یکی از اطلاعیههای کانال رسمی آمده است که بهدلیل آتشسوزی در نیمه نخست سال و فرسودگی مسیر اصلی برق مصلی، جلسهای با حضور امام جمعه، دادستان، فرماندار، شهردار و اعضای شورای شهر برگزار و درباره اصلاح امور جمعبندی شده است.
برگزاری این جلسه نشان میدهد مشکلات زیرساختی مصلی مورد توجه قرار گرفته است؛ اما افکار عمومی حق دارد بداند نتیجه جمعبندی چه بوده، چه دستگاهی مسئول اصلاح شبکه برق شده، چه اعتباری اختصاص یافته و عملیات ایمنسازی در چه مرحلهای قرار دارد.
وقتی یک مشکل ایمنی بهصورت عمومی اعلام میشود، نتیجه رفع آن نیز باید عمومی اعلام شود.
شفافیت در این حوزه نهتنها یک مطالبه رسانهای، بلکه موضوعی مرتبط با امنیت نمازگزاران و استفادهکنندگان از مصلی است.
ستاد نماز جمعه تنها مجموعهای برای هماهنگی مجری، قاری، مؤذن، انتظامات و اجرای نماز هفتگی نیست.
این ستاد میتواند شبکهای از نیروهای داوطلب، جوانان، متخصصان و فعالان اجتماعی باشد که در طول هفته برای خدمت به شهر فعالیت میکنند.
اما برای ارزیابی این ظرفیت، اطلاعات روشنی لازم است:
ستاد نماز جمعه چند عضو فعال دارد؟
اعضا چگونه انتخاب میشوند؟
چه کمیتههایی در آن فعالیت میکنند؟
سهم زنان و جوانان چقدر است؟
چه دورههای آموزشی برای اعضا برگزار شده است؟
در یک سال گذشته چند فعالیت فرهنگی، اجتماعی و خدماتی اجرا شده است؟
چه میزان منابع مالی یا کمک مردمی دریافت و در چه بخشهایی هزینه شده است؟
چه برنامهای برای سال آینده وجود دارد؟
کانال رسمی نهاد امامت جمعه خود را رسانهای برای ارائه گزارشهای ستاد و دفتر امامت جمعه، دیدارها، رویدادها، خطبهها و رسیدگی به امور مردمی معرفی میکند.
بنابراین انتشار گزارش سالانه ستاد، کاملاً با هدف اعلامشده این رسانه سازگار است.
گزارش عملکرد نباید فقط مجموعهای از تصاویر برنامهها باشد. باید داده، نتیجه و امکان ارزیابی داشته باشد.
برای نمونه:
چند میز خدمت برگزار شد؟
چند مطالبه ثبت شد؟
چند برنامه کودک و نوجوان اجرا شد؟
چند نشست جوانان تشکیل شد؟
چند خانواده خدمات مشاورهای دریافت کردند؟
چند مدیر در جلسات پاسخگویی حضور یافتند؟
چه تعداد از وعدهها اجرا شد؟
چه مقدار هزینه شد؟
و نقاط ضعف برنامهها چه بود؟
اعلام صادقانه ضعفها نیز بخشی از گزارش حرفهای است. ستادی که فقط از موفقیتها سخن بگوید، گزارش عملکرد ارائه نکرده؛ بلکه محتوای تبلیغاتی تولید کرده است.
نماز جمعه متعلق به یک گروه، تشکل یا حلقه محدود نیست. اگر از آن با عنوان نماز وحدتبخش یاد میشود، فضای آن نیز باید برای گروههای متنوع جامعه قابل استفاده و اعتماد باشد.
کشاورز، کارگر، کاسب، معلم، هنرمند، خبرنگار، زن خانهدار، جوان بیکار، دانشآموز، سالمند، فرد دارای معلولیت و حتی شهروندی که کمتر در برنامههای مذهبی شرکت میکند، باید احساس کند میتواند برای گفتوگو، دریافت خدمت یا ارائه پیشنهاد به مصلی مراجعه کند.
خانه مردمبودن با نصب تابلو و بیان شعار محقق نمیشود.
فضا زمانی عمومی است که مردم بتوانند بدون رابطه شخصی، بدون وابستگی تشکیلاتی و بدون نگرانی از قضاوت وارد آن شوند.
اگر تنها افراد شناختهشده، همسو یا مرتبط با مجموعه فرصت اجرای برنامه و ارائه پیشنهاد داشته باشند، مصلی به فضای عمومی تبدیل نشده است.
برای عمومیشدن این ظرفیت، باید فراخوانهای شفاف منتشر شود؛ برنامهها از انحصار حلقههای محدود خارج شوند؛ سازوکاری برای ثبت پیشنهاد وجود داشته باشد و دلایل پذیرش یا رد برنامهها اعلام شود.
نهاد امامت جمعه فریدونکنار میتواند برنامهای با عنوان «مصلی زنده» تدوین و منتشر کند.
در این برنامه، تقویم ماهانه مصلی مشخص شود:
هفته اول: میز پاسخگویی مدیران؛
هفته دوم: نشست جوانان و نوجوانان؛
هفته سوم: مشاوره خانواده و خدمات حقوقی؛
هفته چهارم: برنامه فرهنگی، هنری و کتابخوانی؛
و در تمام جمعهها: فعالیت کودک، خدمات سلامت و ثبت مطالبات مردمی.
همچنین سامانهای برای رزرو فضای فرهنگی، ثبت طرحها و پیگیری درخواستها ایجاد شود.
هر سه ماه نیز گزارشی از میزان استفاده مردم، تعداد برنامهها، هزینهها، نتایج و کاستیها منتشر گردد.
این برنامه میتواند با همکاری فرمانداری، شهرداری، فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزشوپرورش، بهزیستی، شبکه بهداشت، ورزش و جوانان، نهاد کتابخانهها، هنرمندان و مؤسسات مردمی اجرا شود.
نهاد نماز جمعه قرار نیست جای همه دستگاهها را بگیرد؛ بلکه میتواند آنان را برای خدمت هماهنگ و پاسخگو کند.
پنجم مرداد فرصتی است تا ستاد نماز جمعه فریدونکنار به مردم گزارش دهد:
مصلی قدس در یک سال گذشته چند روز و چند ساعت در اختیار برنامههای عمومی قرار گرفته است؟
چند برنامه غیر از نماز جمعه و مراسم رسمی در آن برگزار شده است؟
چند میز خدمت تشکیل شده و نتیجه درخواستها چه بوده است؟
چه خدماتی برای کودکان، نوجوانان، جوانان، خانوادهها و سالمندان ارائه شده است؟
آیا برنامه ثابتی برای مشاوره، آموزش و گفتوگوی عمومی وجود دارد؟
چند هنرمند، خبرنگار، مؤسسه فرهنگی و گروه مردمی امکان استفاده از فضای مصلی را یافتهاند؟
چه میزان منابع برای نگهداری و برنامههای مصلی هزینه شده است؟
مشکلات ایمنی و زیرساختی اعلامشده به کجا رسیدهاند؟
و برنامه این مجموعه برای سال آینده چیست؟
مردم از ستاد نماز جمعه انتظار ندارند همه مشکلات شهر را حل کند؛ اما حق دارند انتظار داشته باشند ظرفیتی به این اهمیت، بیش از چند ساعت در هفته در خدمت جامعه باشد.
مصلی میتواند جایی باشد که در آن نماز اقامه شود، درد مردم شنیده شود، مدیران پاسخ دهند، خانوادهها مشاوره بگیرند، کودکان رشد کنند، جوانان سخن بگویند و هنرمندان مسائل جامعه را روایت کنند.
این کار نه از شأن عبادی مصلی میکاهد و نه آن را به یک سالن عمومی معمولی تبدیل میکند. برعکس، خدمت به مردم میتواند معنای اجتماعی عبادت را عینیتر سازد.
پرسش پایانی ساده است:
مصلی قدس فریدونکنار در طول هفته و در متن زندگی مردم چه نقشی دارد؟
اگر این مجموعه ظرفیت گسترده فرهنگی و اجتماعی دارد، گزارش آن باید منتشر شود.
و اگر بیشتر توان آن به اقامه نماز جمعه و مراسمهای رسمی محدود شده است، زمان آن رسیده که درهای این ظرفیت عمومی، با برنامهای منظم و شفاف، بیش از گذشته به روی مردم گشوده شود.
مصلی فقط محل اجتماع مردم در روز جمعه نیست؛ میتواند مکانی باشد که مردم در تمام روزهای هفته، اثر نماز جمعه را در زندگی خود احساس کنند.
